İbraname nedir?

İbraname, işçinin hizmet sözleşmesinin sona ermesinden dolayı, işverenden kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret vb. tüm alacaklarını aldığını ve başka alacağının kalmadığını gösteren belgeye denir. Yani işçinin işvereni ibra etmesidir.

İbraname işçi tarafından yazılır ve imzalanarak işverene verilir. İşverene verildikten sonra hukuki bir nitelik taşımaktadır. İşçinin işverene vermiş olduğuibraname‘nin, işçiye verilmiş olan ödemeyle sınırlı olmak üzere bağlayıcılığı esastır. Yani işçi ibraname‘de almış olduğu tazminatların ve ücret gibi hakların tutarını yazmış olmalıdır.

Sonradan işçinin ibraname‘de yazılı olan miktarların üzerinde hakkı olduğu ortaya çıkarsa aradaki farkın işçiye ödenmesi gerekmektedir. İbraname açık düzenlenmelidir. İbraname düzenlenirken dikkat edilmesi gereken bir noktada, tüm haklarımı aldım gibi yuvarlak ifadelerin kullanılmamasıdır. Yani ibraname açık yazılmalı, işçiye yapılan ödemelerin tutarı ve tefriki yapılmalıdır.

ibraname

Aksi halde uyuşmazlık söz konusu olduğunda, işveren ödemiş olduğu miktarı ve ne için ödediğini ispat etmek zorunda kalacaktır. Önceden verilen ibraname geçersizdir. Hizmet akdi sona erdirilmeden düzenlenen ibranameler doğal olarak geçersiz sayılmaktadır ve herhangi bir hukuki nitelik kazanmamaktadır. İşçinin işini kaybetmemek için baştan ibraname‘yi imzalamış olması hukuka aykırıdır. İşçinin güçsüzlüğünden yararlanılarak böyle bir işlem yapılması sonradan yargıda bozulmaktadır.

İbranamenin işverene teslimi koşuldur. Ayrıca ibra sözleşmesinin hak düşürücü niteliği yüzünden ibranamenin temyiz gücüne sahip ve reşit işçilerce verilmesi gerekir. Reşit olmayan birinin imzaladığı ibraname bu kişiyi bağlamaz. Ancak alınan bedel için makbuz niteliği taşır. Örneğin 18 yaşından küçük işçinin yasal temsilcisi tarafından verilmeyen ibraname geçersizdir.

İbranamenin şüphe ve tereddütlerden uzak bir açıklıkla düzenlenmesi gerekir. Yani ibra edilen alacakların, örneğin fazla çalışma ücretleri genel tatil ücretleri yıllık ücretli izin ihbar ve kıdem tazminatı gibi nitelikleri ve miktarları ayrı olarak şüpheye yer bırakmayacak tarda ibranamede gösterilmesi gerekir.

İbranamede alacaklarının nelerden ve ne miktardan ibaret olduğu açıkça belirtilmemişse bu durumda bu belge sadece içerdiği miktar itibarıyla makbuz hükmündedir. Yoksa ibraname olarak kabul edilemez. Yine ödeme ve hesap şeklini gösteren belgeden başkaca hakkı kalmadığını içeren bildirimde iş hukuku bağlamında ibraname değildir. Bu şekilde işçi tarafından yapılan bildirim hukuki bağlamda sadece içerdiği miktar itibarıyle makbuz hükmündedir.

Ayrıca işçinin işverenden olan gerçek alacağı ile ibranamede belirtilen miktar arasında belirgin oransızlık söz konusu ise bu durumda bu belge ibraname olarak değil yalnızca ödenen miktara ilişkin makbuzdur. Yine henüz doğmamış haktan ibra alınması söz konusu olamaz. İşveren hem işçinin kıdem tazminatına hak kazanmadığını ileri sürüyor hem de kıdem tazmninatının ödendiğine dair ibraname ibraz ediyorsa bu ibraname geçersizdir.

İbranamenin özgür iradeyle değil de aldanma korkutma sonucu düzenlenmesi durumunda ibra belgesinin hükümsüzlüğünden söz edilir. İşçinin ibranameyi başka bir belge sanarak imzalaması ibra sözleşmesi konusu hakkında aldanmasıdır. Yine ibranamenin işçi tarafından başkaca bir alacağının kalmadığı, çıkarılan hesabın doğru olduğu zannıyla imzalanması durumunda da ibranamenin içeriği ile ilgili aldanmadan söz edilir. İşverenin işçiyi ibranamenin konusu ve içeriği hakkında bilinçli olarak yanıltması ise aldatmadır.

İşveren işçiye işten ayrılırken tüm haklarını aldığına ilişkin bir ibraname imzalaması koşuluyla haklarının bir bölümünü ödeyeçeğini aksi halde kendisine hiçbir hakkını ödemeyeceğini söyleyerek işçiyi ibraname imzalamaya zorlaması korkutma sayılır. Bu durumlarda işçi aldatmayı ,hileyi öğrendiği yada baskı altında kaldığı tarihten itibaren irade bozukluğu nedeniyle ibranamenin hükümsüzlüğünü ileri sürebilir. Hükümsüzlük tanıkla ispat edilebileceği gibi işyerinin ticari kayıtlarına vb geçip geçmediğinin araştırılması da talep edilebilir.

Geçerlilik koşulları

Öncelikle; uygulamada ve yargıtay kararlarında birleşilen nokta, iş sözleşmesinin sona ermesinden önce düzenlenen ibranamelerin geçerli sayılmamasında kendisini gösterir. Yani ibraname işten ayrılan işçiye yapılan ödemelerin ispatını yapan bir makbuz gibidir. İbranamelerin geçerli olabilmesi için, işçinin medeni hakları kullanma ehliyetine de sahip olması gerekir.

Ayrıca ibranamelerin hukuki açıdan geçerli bir belge olarak kabul edilebilmesi için ayrıca, işçinin, tüm ücretlerini, kıdem tazminatını aldığını, yıllık izinlerini kullandığını (veya ücretini aldığını), hiçbir alacağının kalmadığının ve ayrıca, söz konusu hakların parasal tutarlarının da belirtilmesi gerekir.

Sözlükte "ibraname" ne demek?

1. Aklama belgesi.

İbraname kelimesinin ingilizcesi

n. acquittance
Köken: Arapça

Son eklenenler

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç